Waarom ben ik uitgenodigd? Is dit gezelschap niet een beetje erg wit? Mag ik ook wel eens een weekend overslaan? Wat gaat er straks met het advies gebeuren? Mag mijn man tijdens de plenaire bijeenkomsten af en toe met onze pasgeborene langskomen om het te laten zogen? Een spervuur van zeer uiteenlopende vragen verlevendigen de eerste informatiebijeenkomsten over het Burgerforum Kiesstelsel. De vragen zijn soms kritisch, de sfeer is positief. Verrassend positief. Even verrassend als het grote aantal mensen dat zich voor deze bijeenkomsten heeft opgegeven. In totaal bijna 4000 burgers willen zich laten informeren: over doel en opzet van het Burgerforum Kiesstelsel en over de inhoud van hun eigen rol als mogelijk lid van het Burgerforum.
De meesten willen wel. Ruim tweederde van de ongeveer 900 aanwezigen bij de eerste drie informatiebijeenkomsten deponeren aan het eind van de avond hun stem in de ‘ja-bak’. Zij verklaren zich in principe bereid om zich gedurende acht maanden gemiddeld drie dagen per maand te committeren aan een voor Nederland nieuw en uniek experiment. 140 ‘gewone’ burgers zullen zich vanaf 24 maart gaan buigen over het voor Nederland meest geschikte kiesstelsel. Waar de politiek tot nu toe niet in staat bleek veranderingen door te voeren, mag nu de burger - de eerst belanghebbende bij een goede volksvertegenwoordiging - zijn licht over deze kwestie laten schijnen. Begin november van dit jaar zal over het meest wenselijke kiesstelsel een gemotiveerd advies aan het kabinet worden overhandigd.
Ik ben onder de indruk van het enthousiasme. Niet alleen blijken mensen van harte bereid om zich als burgers in te zetten voor de publieke zaak, velen zijn bovendien oprecht geïnteresseerd in het op het eerste gezicht abstracte en specialistische onderwerp: het Nederlandse kiesstelsel. Een jonge vrouw vertrouwde me in een pauze toe dat zij op school al, tijdens de lessen maatschappijleer, altijd vooral door ons kiesstelsel geboeid was geweest. De uitnodigingsbrief namens minister Pechtold, die ze op 4 februari bij de post vond, had zij ervaren als een geschenk uit de hemel. Nu alleen nog hopen dat ze straks, bij de loting van de 140 burgerforumleden, tot de gelukkigen zal behoren.
Het kan vreemd lopen. Leek vooraf de vrees gerechtvaardigd dat de spoeling na één mailing en zes informatiebijeenkomsten te dun zou zijn om 140 burgerforumleden over te houden. Nu al krimpt mijn hart af en toe bij het vooruitzicht zoveel mensen te moeten gaan teleurstellen. Toch geeft het ook voldoening dat in de aanloop naar het Burgerforum Kiesstelsel de statistieken worden gelogenstraft.
Voorspeld was een eerste respons van 1 á 1,5 procent. Uitgaand van 50.000 uitnodigingsbrieven, verstuurd naar willekeurig geselecteerde kiesgerechtigden, zouden - aldus mensen die er verstand van hebben - maximaal 800 belangstellenden zich aanmelden voor een informatiebijeenkomst. Zoals gezegd werden het er 4000: een respons van 8 procent. En met het aantal feitelijke kandidaatstellingen lijkt het nu dus dezelfde kant op te gaan. Met nog zes informatiebijeenkomsten te gaan valt er straks wel degelijk te kiezen.
De doelstelling dat het Burgerforum in veel opzichten een afspiegeling is van de Nederlandse bevolking lijkt in ieder geval haalbaar. Niet alleen mensen van boven de veertig tonen zich geïnteresseerd. Ook jongeren, veel jongeren komen op de informatiebijeenkomsten af. Zelfs mensen van boven de tachtig tonen belangstelling. En ongeveer even veel mannen als vrouwen. Punt van zorg is vooralsnog alleen de meerkleurigheid van het gezelschap. Maar nu al komen tijdens de informatiebijeenkomsten ideeën op hoe ook Nederlanders die in het Burgerforum zèlf straks misschien minder vertegenwoordigd zijn, toch bij het proces kunnen worden betrokken. Bijvoorbeeld via heel gerichte regionale consultaties.
Het proces tot nu toe stemt hoopvol. Nederlanders willen wel, dat is de overheersende indruk. Willen zich inzetten, tijd en energie geven aan meer dan het eigen belang. Willen zich bemoeien, met elkaar, met de politiek, met wat de samenleving als geheel verder kan helpen. Helemaal belangeloos hoeven ze het niet te doen. Maar geen mens kan volhouden dat een vergoeding van 400 euro per weekend vooral de geldwolven onder ons zal motiveren mee te dingen naar lidmaatschap van het Burgerforum.
